Geen nieuwe kernproeven. België moet actieve rol spelen

/ november 7, 2025/ Belgische coalite tegen kernwapens, Persbericht

Zal de Verenigde Staten de kernproeven hervatten?

De Belgische Coalitie tegen Kernwapens is ernstig bezorgd over de recente aankondiging van Donald Trump dat de Verenigde Staten de kernproeven zullen hervatten. De VS-president rechtvaardigt zijn beslissing met het argument dat “andere landen programma’s met kernproeven uitvoeren”. Zijn vicepresident, JD Vance, voegde eraan toe dat het noodzakelijk is om het kernwapenarsenaal te testen “om er zeker van te zijn dat het goed werkt”.

Deze verontrustende verklaringen scheppen verwarring: op dit moment voert geen enkele kernmacht explosieve kernproeven uit. Behalve Noord-Korea, dat tussen 2006 en 2017 ondergrondse kernproeven heeft uitgevoerd, hebben alle kernwapenmachten zich de afgelopen decennia beperkt tot het testen van hun draag- en lanceersystemen (raketten, onderzeeërs, straaljagers), en hun commando- en controlesystemen voor de “nucleaire triade” (lucht, land en zee).

Daarom valt te vrezen dat Trump nu verwijst naar “echte” kernproeven, d.w.z. kernbomexplosies onder reële omstandigheden voor experimentele doeleinden. De Verenigde Staten hebben geen dergelijke proeven meer uitgevoerd sinds het moratorium van 1992.

Onze coalitie maakt zich zorgen over de gevaarlijke gevolgen van nieuwe kernproeven door de Verenigde Staten, maar ook over de risico’s op escalatie die deze uitspraak kan uitlokken bij andere kernmachten. De eerste reacties lieten niet lang op zich wachten: afgelopen woensdag verkondigde de Russische president Vladimir Poetin dat als de Verenigde Staten de proeven zouden hervatten, Rusland “gedwongen zou zijn passende tegenmaatregelen te nemen”.

Het gevaar van kernproeven

Tussen de eerste atoomaanvallen op Hiroshima en Nagasaki in 1945 en het einde van de Koude Oorlog werden meer dan 2000 explosieve kernproeven uitgevoerd, voornamelijk door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Deze explosies hadden verwoestende gevolgen, zowel voor het milieu als voor de gezondheid van de blootgestelde, die bovendien trauma’s heeft opgelopen. Een hervatting van de kernproeven door de Verenigde Staten zou een misdadige en onverantwoordelijke daad zijn, in strijd met de afspraken die zijn gemaakt in het kader van het Alomvattend Verbod op Kernproeven (CTBT) dat de VN in 1996 heeft aangenomen.  

Hoewel dit verdrag officieel nog niet in werking is getreden omdat bepaalde staten het nog niet hebben geratificeerd, wordt het sinds het einde van de jaren 1990 de facto nageleefd door de kernmachten (met uitzondering van Noord-Korea tussen 2002 en 2017). Ook de Verenigde Staten hebben het CTBT ondertekend, maar nog niet geratificeerd.

Dit is geen spel: het risico op escalatie is in 2025 zorgwekkender dan ooit

De verklaring van president Trump vindt plaats in een periode van grote internationale instabiliteit. Voorafgaand aan het recente bezoek van Trump aan de Oost-Aziatische regio, voerde Noord-Korea opnieuw tests uit met ballistische raketten. En Rusland heeft de afgelopen jaren al herhaaldelijk gedreigd met de inzet van kernwapens. In dit klimaat van spanningen zou elk initiatief van de VS om explosieve kernproeven te hervatten, de wapenwedloop verder kunnen aanwakkeren en een spiraal van escalatie tussen de grootmachten kunnen voeden. Bovendien zijn verschillende kernwapenstaten momenteel betrokken bij actieve conflicten, waardoor de kans op strategische misrekeningen of ongelukken toeneemt. Een hervatting van de proeven zou in deze context een rampzalig signaal zijn, met een groot risico op een domino-effect.

Daar komt bij dat de kernwapenstaten en de NAVO-lidstaten geregeld militaire oefeningen uitvoeren die verband houden met de inzet van kernwapens. Zo hield de NAVO vorige maand haar jaarlijkse Steadfast Noon-manoeuvres, in Nederland, maar ook in België (in Kleine-Brogel) en het Verenigd Koninkrijk. Volgens de NAVO werden er tijdens de oefeningen geen kernkoppen gebruikt (en we geloven dat graag), maar de ze hebben wel degelijk als doel de legers van de NAVO-landen voor te bereiden op het hanteren en afwerpen van kernbommen. Bovendien investeren de NAVO-lidstaten (waaronder België) onder het mom van een dreigende Russische aanval steeds meer in bewapening (waaronder de beruchte F-35 gevechtsvliegtuigen, die de capaciteit hebben om kernwapens af te werpen).

In februari was het Donald Trump zelf nog die tijdens een topontmoeting tussen de Verenigde Staten, China en Rusland wees op het gevaar van nucleaire proliferatie, toen hij verklaarde: “Er is geen reden voor ons om nieuwe kernwapens te bouwen. We hebben er al zoveel, dat we de wereld 50 keer, zelfs 100 keer zouden kunnen vernietigen”.

Het belang van non-proliferatie en diplomatie

Gezien de gevaarlijke gevolgen, roept de Belgische Coalitie tegen Kernwapens België op om zich krachtig uit te spreken tegen elke hervatting van kernproeven, temeer omdat er nog steeds een twintigtal kernbommen van de Verenigde Staten op Belgisch grondgebied gestationeerd zijn. België heeft een rol te spelen: het is ondertekenaar van het CTBT, dat het in 1999 ratificeerde. Sindsdien is ons land actief betrokken bij het toezicht dat in dit verdrag is voorzien, via het NDC.be (Belgisch Nationaal Datacentrum). België heeft zich in het verleden herhaaldelijk krachtig uitgesproken tegen kernproeven. We roepen de regering op om dit standpunt te herbevestigen en de verbintenissen die het in het CTBT is aangegaan, na te leven.

Het is van essentieel belang om de multilaterale architectuur van wederzijds vertrouwen en controle op kernwapens te behouden en te herstellen. Wij betreuren het dat de kernmachten zich niet houden aan het Non-Proliferatieverdrag (NPV), dat tot doel heeft de uitbreiding van kernwapenarsenalen in de wereld tegen te gaan. België is sinds 1975 partij bij het NPV en wij vragen de regering om haar verplichtingen na te komen. Onze coalitie maakt van de gelegenheid gebruik om België opnieuw aan te moedigen zich actief in te zetten voor een wereld zonder kernwapens, door toe te treden tot het Verdrag inzake het Verbod op Kernwapens (TPNW) en door te eisen dat de VS-kernkoppen op zijn grondgebied worden verwijderd.

Het is een illusie te denken dat kernwapens onze veiligheid garanderen. Integendeel, ze maken de wereld gevaarlijker. Echte veiligheid is gebaseerd op samenwerking, transparantie en diplomatie. Wat kernwapens betreft, bieden de toepassing en versterking van de bestaande verdragen onze enige houvast om de wereld op een dag te verlossen van deze massavernietigingswapens.

Bronnen: