01.07.1968 – Ondertekening van het Non-proliferatieverdrag inzake kernwapens (NPV)
Vandaag is het 58 jaar geleden, op 1 juli 1968, dat het Non-proliferatieverdrag (NPV) gelijktijdig in Londen, Moskou en Washington werd ondertekend. Op die dag legden tientallen landen binnen de Verenigde Naties de basis voor wat tot op de dag van vandaag de hoeksteen blijft van de internationale veiligheidsarchitectuur op het gebied van kernwapens.
Een stap in de richting van wereldwijde nucleaire ontwapening?
Het NPV kwam tot stand in de gespannen context van de Koude Oorlog, een periode waarin de mensheid zich ten volle bewust was geworden van de vernietigende kracht van kernwapens. Het steunt op drie onderling samenhangende pijlers. Staten die niet over kernwapens beschikken, verbonden zich ertoe geen kernwapens te ontwikkelen of te verwerven. In ruil daarvoor beloofden de kernwapenstaten te goeder trouw te onderhandelen om een einde te maken aan de kernwapenwedloop, en zich in te zetten voor ontwapening, met als uiteindelijk doel een algemene en volledige nucleaire ontwapening. Daarnaast hebben alle staten die partij zijn bij het NPV het recht op kernenergie voor vreedzaam civiel gebruik.
Sindsdien zijn bijna 190 staten tot het NPV toegetreden, waardoor het nu een van de meest universeel geratificeerde verdragen uit de geschiedenis is.
Een fragiele en gemengde stand van zaken
58 jaar na de ondertekening heeft het NPV uiteindelijk noch de non-proliferatie, noch de nucleaire ontwapening kunnen garanderen. Het ‘evenwicht’ tussen de kernmachten blijft fragiel: de huidige geopolitieke spanningen, de onopgeloste proliferatiecrises en de wereldwijde herbewapening herinneren ons eraan dat niets verworven is.
Het NPV verkeert in een diepe crisis, waarbij de kloof tussen de aangegane verbintenissen en de werkelijkheid steeds groter wordt. In plaats van te ontwapenen verhogen de kernwapenstaten hun budgetten en moderniseren ze hun nucleaire arsenalen, terwijl het multilaterale ontwapeningsregime ineenstort. Daarbovenop zijn er steeds explicietere nucleaire dreigementen, evenals een toepassing van het verdrag waarbij met twee maten wordt gemeten (zo werd Iran, dat partij is bij het NPV, gebombardeerd vanwege zijn omstreden nucleaire programma, terwijl Israël, dat over kernwapens beschikt maar het NPV niet heeft ondertekend, niet wordt gesanctioneerd).
Deze opeenstapeling van inconsistenties en hypocrisie doet vrezen voor de toekomst en het voortbestaan van het NPV.
Deze verjaardag biedt echter de gelegenheid om onze steun voor het NPV te herbevestigen, evenals onze overtuiging dat er geen duurzame veiligheid kan worden opgebouwd op basis van de dreiging van wederzijdse vernietiging.
Een wereld zonder kernwapens is niet alleen mogelijk, maar ook dringend en noodzakelijk.
