FAQS

Wat zijn kernwapens?

Het belangrijkste verschil tussen een nucleair en een conventioneel wapen is de enorme vernietigingskracht van een nucleaire ontploffing. De vernietigingskracht van kernwapens is 1000 tot 1 miljoen keer zo sterk als een conventionele ontploffing. Daar bovenop komt de blootstelling aan nucleaire straling, wat grote gebieden voor lange tijd onbewoonbaar kan maken en stralingsziekte tot gevolg heeft aan degenen die geraakt worden.
De energie die vrijkomt bij de fusie of splijting van atomen vormt de vernietigingskracht. Kernbommen die werken met splijting heten atoombommen, die met fusie waterstofbommen.
Bij kernwapens komt 85% van de energie vrij in de vorm van schokgolven, een verblindende lichtflits en extreme hitte. De rest van de energie komt vrij in de vorm van straling. De vernietigende kracht is dus drievoudig: explosie, hitte (met als gevolg vuurstormen) en straling.
Er wordt een onderscheidt gemaakt tussen strategische (lange-afstands intercontinentale) en tactische (korte-afstands slagveld) kernwapens. De eerste zijn bedoeld voor pure vernietiging, de tweede voor een continentale oorlog (in Europa, volgens Koude Oorlogs-scenario’s).

Hoeveel kernwapens zijn er wereldwijd, en welke landen bezitten ze?

In 2014 waren er nog steeds 15.850 kernwapens wereldwijd. De Verenigde Staten en Rusland nemen het merendeel voor hun rekening: de VS bezitten 7.260 kernwapens, Rusland 7.500.

  • Verenigde Staten: 7.260
  • Rusland: 7.500
  • Verenigd Koninkrijk: 215
  • Frankrijk: 300
  • China: 260
  • India: 90-110
  • Pakistan: 100-120
  • Israël: 80
  • Noord-Korea: 6-8

Naast deze landen zijn er verschillende NAVO-lidstaten met Amerikaanse kernwapens op hun grondgebied. Deze staten zijn Duitsland, België, Italië, Turkije en Nederland.

Wat is het non-proliferatieverdrag?

Het non-proliferatieverdrag (NPV) werd in 1968 opengesteld voor ratificatie door VN-lidstaten, en trad in werking in 1970. Het NPV maakt een onderscheid tussen kernwapenstaten (de Verenigde Staten, Frankrijk, China, Rusland en het Verenigd Koninkrijk, tevens de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad) en niet-kernwapenstaten.
Vier andere landen (India, Pakistan, Israël en Noord-Korea) zijn geen lid van het NPV, en worden algemeen verondersteld kernwapens te hebben ontwikkeld sinds 1970. Palestina werd in mei 2015 het 191ste lid van het verdrag, terwijl Israël observatorstatus aanvaardde.
Het NPV gaat uit van drie pijlers: non-proliferatie (artikel I en II), nucleaire ontwapening (artikel VI) en het recht op het vreedzaam gebruik van nucleaire technologie (artikel IV). De niet-kernwapenstaten beloofden nooit kernwapens te zullen verwerven in ruil voor de belofte op nucleaire ontwapening en het uitwisselen van vreedzame nucleaire technologie door de kernwapenstaten. Het NPV was oorspronkelijk bedoeld om slechts 25 jaar te bestaan, maar in 1995 werd beslist om het verdrag voor onbepaalde tijd te verlengen.

Wat heeft België met kernwapens te maken?

In de luchtmachtbasis in Kleine Brogel (Peer) liggen naar schatting tien tot twintig Amerikaanse B-61 kernwapens.

Deze kernbommen zullen gemoderniseerd worden tegen 2020. Een van de nieuwigheden is een nieuw staartstuk dat ervoor moet zorgen dat de bommen hun doel preciezer kunnen raken. Om de gemoderniseerde kernbommen optimaal af te leveren moet België nieuwe gevechtsvliegtuigen aanschaffen, wellicht zal de Belgische regering beslissen om F35 gevechtsvliegtuigen aan te schaffen. De combinatie van deze nieuwe gevechtsvliegtuigen met stealth-technologie en de gemoderniseerde kernbommen veranderen de aard van de nucleaire capaciteit: de tactische kernbommen worden aldus strategische wapens, en vormen zo een extra doorn in het oog van Rusland.

Wat zijn de gevolgen van een kernwapenexplosie?

De humanitaire gevolgen van de inzet van kernwapens zijn catastrofaal . Alle levende materie nabij het epicentrum van de ontploffing zou verpulverd worden, en tienduizenden personen binnen een straal van 3 km zouden zwaar verbrand raken. De enorme vuurbal die door de ontploffing ontstaat zou onmiddellijk gevolgd worden door supersonische luchtdrukgolven, waarbij mensen door de lucht geslingerd worden of sterven door ineenstortende gebouwen en rondvliegend puin.
Brandstoftanks en explosieve vloeistoffen zouden hierdoor ook ontploffen, en zo een enorme vuurstorm veroorzaken die verder aangewakkerd wordt door de luchtverplaatsing. De straling zou individuele zenuwstelsels aantasten en het lichamelijk vermogen aantasten om nieuwe bloedcellen aan te maken, en leiden tot een verhoogd risico op kankers en genetische afwijkingen. Radioactieve fallout is bovendien sterk beïnvloedbaar door de windrichting, en zou dus niet enkel beperkt zijn tot de omgeving van de ontploffing.
Een “beperkte” nucleaire oorlog waarbij 0,5 procent van het wereldwijde nucleaire arsenaal gebruikt wordt, zou bovendien het klimaat ernstig verstoren . Mondiale temperaturen zullen dalen met 1.3 °C, de ozonlaag zal ernstig worden aangetast, en de landbouwproductie zal ernstig verstoord raken . Studies die gebruikmaken van de nieuwste klimaatmodellen en technologie tonen hoe meer dan 1 miljard mensen met de hongerdood bedreigd zouden worden . ‘There have been no studies challenging these findings (…) What is clear, however, is that this is not a worst-case scenario. In fact, there are many conservative assumptions built into it’, benadrukt het Internationale Rode Kruis.
Internationale humanitaire organisaties benadrukken verder de enorme moeilijkheden om humanitaire hulpverlening op gang te brengen in geval van een nucleaire ontploffing. ‘There is presently no effective capacity at the international level to deliver appropriate humanitarian assistance to survivors if nuclear weapons were ever to be used’, stelde het Internationale Rode Kruis in februari 2013 . Een soortgelijk geluid is te horen in een studie van de Verenigde Naties uit 2014 .

Zijn kernwapens illegaal?

Kernwapens zijn massavernietigingswapens die, net als biologische en chemische wapens, in een korte tijdspanne en in een groot gebied zeer veel slachtoffers kunnen maken.
Als kernwapens ingezet worden, is het moeilijk om een onderscheid te maken tussen strijders en burgers. Bovendien bestaat er een groot risico op onnodig lijden. Toch is het gebruik van kernwapens niet expliciet verboden door het internationaal humanitair recht (IHR). In tegenstelling tot chemische of biologische wapens, heeft de internationale gemeenschap hier nog nooit een akkoord over kunnen bereiken.
In de aanloop naar de ondertekening van de Aanvullende Protocollen bij de Verdragen van Genève werden besprekingen over kernwapens bewust van de agenda geweerd. Uiteindelijk duurde het tot na het einde van de Koude Oorlog vooraleer een internationale instantie zich over de kwestie uitsprak. Op vraag van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties boog het Internationaal Gerechtshof zich in 1996 over de wettigheid van het gebruik van kernwapens. Het advies dat het Hof gaf, is omstreden.
In zijn advies bepaalde het Internationaal Gerechtshof dat de basisbeginselen van het IHR ook van toepassing zijn op kernwapens. Deze beginselen omvatten het principe van onderscheid, het principe van proportionaliteit en het verbod op onnodig lijden

Op basis van die principes oordeelden de rechters dat het gebruik van kernwapens in het algemeen strijdig moet worden geacht met de regels van het IHR. Die vaststelling leidde echter niet tot de conclusie dat de inzet van kernwapens altijd verboden is. In zijn advies verklaarde het Gerechtshof zich immers niet in staat een definitief oordeel te geven over de wettigheid van het gebruik van kernwapens in zeer uitzonderlijke omstandigheden.
Het Hof, verwijzend naar artikel VI van het non-proliferatieverdrag, stelde wel dat alle staten een verplichting hebben om de taak van nucleaire ontwapening te vervolledigen.

Wat is de kost van kernwapens?

Kernwapens baden in een sfeer van geheimzinnigheid, waardoor exacte cijfers over hun kostprijs moeilijk te berekenen zijn. Desalniettemin bestaan er verschillende publieke schattingen.
Global Zero schatte dat de negen kernwapenmachten in 2011 104,9 miljard dollar per jaar uitgaven aan hun kernwapenprogramma’s. Dit bedrag kwam overeen met negen procent van de totale militaire uitgaven van de kernwapenstaten. Geschat wordt dat de kernwapenstaten aan dit tempo meer dan 1000 miljard dollar zullen uitgegeven hebben aan de modernisering van hun kernwapenarsenalen op 10 jaar tijd!

De kost van het Amerikaanse kernwapenprogramma in de periode tussen 1940 en 1996 wordt door experts op minstens 5.800 miljard dollar geschat.
De stationering van Amerikaanse kernwapens in België, Nederland, Duitsland, Italië en Turkije kostte meer dan 80 miljoen dollar in de periode 2000-2014. Daarbovenop zou op korte termijn nog eens 154 miljoen dollar geïnvesteerd worden in de vijf bases waar deze kernwapens liggen.

 

Facebooktwittergoogle_plusredditpinterestlinkedinmail